Informacje biograficzne i o dorobku naukowym

Jakub Ludwik Ehrlich przyszedł na świat w Tarnopolu w 1889 r. Pochodził z zasymilowanej rodziny polskich Żydów. Po ukończeniu edukacji podstawowej i zdaniu matury, poszedł w ślady ojca adwokata i rozpoczął studia prawnicze na Wydziale Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Lwowskiego. Tam uczestniczył w seminariach prowadzonych przez prof. Stanisława Starzyńskiego, który w późniejszych latach wielokrotnie wspierał karierę naukową swojego ucznia. Już na studiach lwowskich zaczęły się objawiać szerokie zainteresowania Ehrlicha, gdyż to wtedy, razem ze swoim nauczycielem prof. Oswaldem Balzerem, współtworzył Kółko Historyczne-Prawne i wydał pierwszą pracę naukową poruszającą tematykę z zakresu obu tych dziedzin.  Współzakładał i redagował również czasopismo skierowane do młodzieży prawniczej “Prawnik”, w którym oprócz relacjonowania seminariów, opisywał swoje późniejsze pobyty na uczelniach za granicą.

Po czterech latach studiów i zdaniu egzaminów (co ówcześnie oznaczało uzyskanie tytułu doktora), w 1912 r. Ehrlich wyjechał na studia uzupełniające do Halle i Berlina. Pozostaje pytaniem otwartym, jaki wpływ na Ehrlicha miał roczny pobyt na obu uczelniach, jednak można przypuszczać, że studia na wybitnych wydziałach prawa w Niemczech, w przededniu wybuchu Wielkiej Wojny, mogło mieć istotny wpływ na kształtowanie się jego zainteresowań. Dzięki stypendiom akademickim, po zakończeniu pobytu w Berlinie, Ehrlich przez następne 3 lata studiował na Uniwersytecie Oksfordzkim w Exeter College. W 1915 r. uzyskał tam tytuł Bachelor of Letters i przez semestr prowadził wykład nt. historii Europy Środkowo-Wschodniej. Od 1917 do 1920 r. wykładał w Stanach Zjednoczonych na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley prawo konstytucyjne państw europejskich i stosunki międzynarodowe. Wtedy również przyjął chrzest w Kościele katolickim. W momencie przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny i kształtowania się ładu wersalskiego, Ehrlich niejednokrotnie zabierał głos w obronie polskiej racji stanu.

Zdaje się, że to suma tych doświadczeń przyczyniła się do kształtowania poglądów Ehrlicha na temat roli prawa międzynarodowego dla bezpieczeństwa Polski w Europie. Zdaniem Ehrlicha, przyspieszony rozwój norm i instytucji prawa międzynarodowego na świecie doby międzywojnia był powiązany z ogólnym trendami cywilizacyjnymi - zarówno z rozwojem technologii, jak i materialnymi potrzebami społeczeństw. Można również założyć, że gdyby nie hekatomba Wielkiej Wojny i społeczna trauma z nią związana, dynamiczny rozwój takich instytucji jak Liga Narodów czy Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej mógłby się nie wydarzyć. Związek między gwarancjami prawa międzynarodowego a niepodległością Polski, podkreślany często przez Ehrlicha, znalazł odzwierciedlenie w punkcie trzynastym słynnego przemówienia prezydenta Wilsona. Na treści tego punktu Ehrlich oparł również swoją analizę podmiotowości międzynarodowej Wolnego Miasta Gdańska, wskazując, że pomimo pewnych cech państwowości, Wolnemu Miastu brakuje suwerenności, by cieszyć się mianem pełnoprawnego państwa. Całe przemówienie Wilsona było przedmiotem wielu analiz Profesora, który wiązał je z kierunkami rozwoju prawa międzynarodowego. Próbując jednak wyciągać ogólne zasady z wilsonowskich punktów i ocenić ich konsekwencje dla społeczności międzynarodowej, Ehrlich napotykał problemy związane z ich praktycznym stosowaniem.

Po uzyskaniu habilitacji w Polsce, Ehrlich wrócił do Stanów Zjednoczonych, gdzie przez następne dwa lata w sposób praktyczny zdobywał doświadczenie w dyplomacji, pracując w Poselstwie Polskim w Waszyngtonie. Podczas tego pobytu zawarł związek małżeński z amerykanką Frances Thornton, z którego to związku już w Polsce urodzili się Konstancja, późniejsza współpracowniczka papieża Jana Pawła II, i Andrzej, tłumacz języka angielskiego i powstaniec warszawski. W 1924 r. Ludwik Ehrlich został profesorem nadzwyczajnym prawa politycznego na Uniwersytecie Jana Kazimierza, obejmując katedrę po prof. Starzyńskim, który ustąpił, by zapewnić dalszy rozwój kariery swojego ucznia i wychowanka. Równolegle do kariery akademickiej, Ehrlich zajmował się rodzącymi się wtedy instytucjami międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości w ramach Ligi Narodów. W 1927 r. jako sędzia ad hoc zasiadł w Stałym Trybunale Sprawiedliwości Międzynarodowej w Hadze, gdzie brał udział m.in w sprawach dotyczących sporów polsko-niemieckich. Pozostający pod wpływem opartej na precedensach anglosaskiej tradycji prawnej, Ehrlich był również orędownikiem większej roli orzeczeń sądów międzynarodowych w kształtowaniu norm prawa międzynarodowego. Pomimo określonego poparcia dla kształtowania się zasady stare decisis w prawie międzynarodowym, Ehrlich przyznawał wyłącznie państwom możliwość tworzenia norm prawa międzynarodowego.  Lata doświadczenia międzynarodowego ostatecznie pozwoliły Ehrlichowi na sformułowanie jednego z jego najważniejszych dzieł - Studium Dyplomatycznego. Do absolwentów Studium należał m.in naoczny świadek holocaustu i autor raportów o okupacji, jak również kurier i dyplomata Jan Karski. Do wybuchu drugiej wojny światowej, Ehrlich wygłaszał wykłady z dziedziny prawa międzynarodowego na uczelniach w całej Europie.

Wojna zastała Ehrlicha w Norwegii, skąd na wieść o inwazji hitlerowskiej szybko powrócił do walczącej Polski. Przed wejściem wojsk sowieckich do Lwowa, Ehrlich zdążył dotrzeć do miasta, gdzie pomagał przygotowywać warunki poddania się. Pomimo początkowych ustaleń, sowiecki aparat represji uderzył również w Uniwersytet - rozpoczęła się fala aresztowań, zsyłek i egzekucji. Dokładna rola Ludwika Ehrlicha w wojennym ruchu oporu pozostaje kwestią niewyjaśnioną. Nie wiadomo, czy jak Rafał Lemkin, inny lwowski prawnik i późniejszy autor konwencji o ludobójstwie, Ehrlich dokumentował zbrodnie popełniane przez hitlerowców w okupowanej Polsce. Jednakże Profesora Ehrlicha, jak i całą jego rodzinę, spotkały dotkliwe represje i prześladowania. Sam Ehrlich został aresztowany i był więziony przez Niemców w Biłgoraju, skąd wydostał się dzięki akcji Armii Krajowej w 1943 r. W tym czasie, przebywając wśród żołnierzy AK, Profesor Ehrlich miał dla zebranych partyzantów wygłaszać wykłady z dziedziny prawa międzynarodowego.

Po wojnie Ehrlich w roli biegłego sądowego brał udział w procesach przeciwko nazistowskim zbrodniarzom - doświadczenia wojny, okupacji i udział w procesach wpłynęły na ukształtowaną przez Ehrlicha doktrynę odpowiedzialności niemieckiej, opartą na nielegalności agresji III Rzeszy. Już w 1947 r. objął kierownictwo Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jako przedstawicielowi przedwojennej elity intelektualnej, mającym jednocześnie kontakt ze światem zachodnim i bliskie relacje z hierarchami kościoła (m.in. z bp. Karolem Wojtyłą), okres krakowski dla Ehrlicha nie mógł być łatwy. W nowej, komunistycznej rzeczywistości był stale obserwowany przez Służbę Bezpieczeństwa i a w jego pracę akademicką wymierzono represje. To właśnie w Krakowie Ludwik Ehrlich zapracował na miano historyka polskiej szkoły prawa międzynarodowego. Jego analizy i badania rzuciły nowe światło na aktywność i twórczość polskich uczonych, takich jak Paweł Włodkowic i Stanisław ze Skarbimierza.

Ludwik Ehrlich, który przebywał na emeryturze już od wielu lat, zmarł w 1968 roku w szpitalu w wyniku obrażeń odniesionych na skutek potrącenia przez motocykl.